داده باز چیست؟ برای برنامه‌ریزی در مورد داده باز باید چه ویژگی‌هایی را مدنظر قرار داد؟ دولت‌ها در برابر ارائه حق اطلاعاتی مردم چه وظایفی دارند؟ چه چیزی داده‌ی باز است و چه چیزی نیست؟ فرصت‌هایی که انتشار داده‌های باز برای مردم، دولت‌ها و موسسات خصوصی و مدنی به دنبال دارد،‌چیست؟ سند «منشور بین‌المللی داده باز» که با تلاش کشورهای پیش‌رو و موسسات مهم این حوزه تهیه شده است، در صدد پاسخ به این سوالات است.

حوزه شفافیت داده باز Open Data Scope
موضوع قانون،‌ سند Law, Documents Subject
جغرافیا بین‌المللی International Geography
نوع مطلب متن Text Type
زبان فارسی(ترجمه) Farsi(Translated) Language
منتشر کننده Open Data Charter Open Data Charter Publisher

مقدمه

داده‌ی باز، داده‌ی دیجیتالی است که با مشخصات فنی و قانونی لازم برای استفاده، استفاده‌ی مجدد و توزیع مجدد آزادانه‌ی آن توسط هرکس، در هر زمان و هر مکان، در دسترس قرار دارد.

1. دنیا شاهد دگرگونی چشم‌گیری است که از فنّاوری و رسانه‌ی دیجیتال بهره برده و از داده‌ها و اطلاعات تغذیه می‌شود. این دگرگونی پتانسیل بالایی برای ایجاد و پرورش دولت‌ها، سازمان‌های جامعه‌ی مدنی و بخش خصوصی شفاف‌تر، مسئول و پاسخگو، کارآمد و مؤثر و همین‌طور پشتیبانی از طراحی، ارائه و ارزیابی اهداف توسعه‌ی پایدار را در مقیاس جهانی دارا هستند. داده‌ی باز، مرکز این جابه‌جاییست.

2. ایجاد جامعه‌ای شکوفا و مرفّه و عادلانه‌تر نیازمند این است که دولت‌ها شفاف و پاسخگو باشند و همین‌طور با شهروندان تعامل منظم و معنادار داشته باشند. با توجه به این موضوع، یک انقلابِ جهانیِ داده در حال رخ دادن است که به دنبال پیشبرد همکاری میان چالش‌های اجتماعی کلیدی، نظارت عمومی مؤثر بر فعالیت‌های دولت و حمایت از ابتکارات، توسعه‌ی پایدار اقتصادی و ایجاد و توسعه‌ی سیاست‌ها و برنامه‌های عمومی مؤثر و کارآمد است. داده‌ی باز برای نیل به این اهداف حیاتی است.

3. داده‌ی باز دولت‌ها، شهروندان، و جامعه‌ی مدنی و نهادهای بخش خصوصی را توانمند می‎‌سازد تا بتوانند تصمیمات آگاهانه‌‌تری بگیرند. دسترسی مؤثر و به‌موقع به داده‌ها به افراد و مؤسسات کمک می‌کند تا دید تازه‌ای به دست آورند و ایده‌هایی ابداع کنند که می‌توانند منافع اجتماعی و اقتصادی ایجاد کرده و زندگی مردم را در سراسر جهان بهبود بخشند. داده‌ی باز فرصتی ارائه می‌کند که باید به‌خوبی از آن بهره برد.

4. داده‌ی باز به کاربر اجازه می‌دهد که با ردیابی داده در میان تعدادی از برنامه‌ها و بخش‌ها، بتواند ارتباط میان مجموعه داده‌ها را مقایسه، ترکیب و دنبال کند. هنگامی‌که داده به‌صورت کارآمد ترکیب و مقایسه شود، می‌تواند به برجسته کردن روندها، شناسایی چالش‌های اجتماعی و اقتصادی و نابرابری‌ها و ارزیابی پیشرفت در برنامه‌ها و خدمات عمومی کمک کند.

5. داده‌ی باز می‌تواند به دولت‌ها، شهروندان و سازمان‌های جامعه‌ی مدنی و  بخش خصوصی قدرت بخشد که در راستای نتایج بهتر برای خدمات عمومی در زمینه‌هایی از قبیل سلامت، آموزش، امنیت عمومی، حفاظت از محیط زیست، حقوق بشر و حوادث طبیعی گام بردارند.

6. داده‌ی باز می‌تواند با حمایت از ایجاد و تقویت بازارها، بنگاه‌ها و مشاغل جدید به ایجاد رشد اقتصادی فراگیر کمک کند. درصورتی‌که سازمان‌های بیشتری از جامعه مدنی و بخش خصوصی، شیوه‌های مناسبی از داده باز اتخاذ کنند و داده‌ی خود را با عموم به اشتراک بگذارند، این منافع بیشتر خواهد شد. 

7. داده‌ی باز به بهبود جریان اطلاعات درون و بین دولت‌ها و شفاف‌سازی تصمیمات و فرآیندهای دولتی کمک می‌کند. شفافیت، پاسخگویی و حاکمیت خوب را ترویج می‌کند، مناظرات عمومی را بهبود می‌بخشد و به مبارزه با فساد کمک می‌نماید.

8. داده‌ی باز فرصت‌هایی را برای ایجاد نوآوری و راه‌حل‌های سیاسی مبتنی بر شواهد ارائه می‌کند و از منافع اقتصادی و توسعه‌ی اجتماعی برای تمامی اعضای جامعه حمایت می‌کند. داده‌ی باز می‌تواند این کار را به شیوه‌های زیر انجام دهد:

  1. حمایت از سیاست‌گذاری‌های مبتنی بر شواهد: ترغیب استفاده‌ی دولت‌ها از داده‌ها برای توسعه‌ی سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر شواهد، که سیاست‌های عمومی بهتر را ممکن ساخته و توسعه‌ی پایدار اقتصادی و اجتماعی را تحکیم می‌بخشد.
  2. امکان همکاری میان بخش‌های مختلف: پشتیبانی از همکاری میان دولت‌ها، شهروندان، و سازمان‌های جامعه مدنی و بخش خصوصی در طرح‌ریزی سیاست‌ها و تحویل خدمات عمومی بهتر.
  3. دنبال کردن پول: نشان داده چگونگی و روند مصرف پول عمومی که به دولت‌ها انگیزه می‌دهد که نشان دهند که از پول عمومی به‌صورت بهینه استفاده می‌کنند.
  4. بهبود حاکمیت بر منابع طبیعی: افزایش آگاهی نسبت به اینکه منابع طبیعی کشورها چگونه استفاده می‌شوند، عواید استخراجی چگونه مصرف می‌شوند و همین‌طور اراضی چگونه مبادله و مدیریت می‌شوند.
  5. اثر نظارتی: حمایت و پشتیبانی از ارزیابی اثر برنامه‌های عمومی که به‌نوبه‌ی خود به دولت‌ها و سازمان‌های جامعه مدنی و  بخش خصوصی اجازه می‌دهد که به نیازهای خاص جوامع محلی، پاسخ مؤثری دهند.
  6. ترویج رشد عادلانه: حمایت و پشتیبانی از رشد پایدار و فراگیر از طریق ایجاد و تقویت بازارها، بنگاه‌ها و مشاغل؛
  7. داده‌‌های مرتبط با موقعیت جغرافیایی: فراهم آوردن مراجع مکانی و مشاهدات زمین که به مقایسه و هم‌کنش‌پذیری و تحلیل مؤثر داده با طبقه‌بندی جغرافیایی آن؛ و
  8. تصمیم‌گیری بهتر: قادر ساختن شهروندان به تصمیم‌گیری‌های آگاهانه‌تر نسبت به خدماتی که دریافت می‌کنند و استاندارهایی که باید از آن خدمات انتظار داشته باشند.

با استفاده از داده‌ی باز به این روش‌ها، این داده‌ها کالای عمومی کلیدی هستند که مردم می‌توانند از آن‌ها برای ایجاد ارزش، بینش‌ها، ایده‌ها و خدمات برای خلق دنیای بهتر برای همگان استفاده کنند.

9. ما، پیروی‌کنندگان از منشور بین‌المللی داده‌ی باز، معتقدیم که دولت‌ها و سایر سازمان‌های عمومی، مقادیر بسیار زیادی داده را که می‌تواند مرتبط با شهروندان باشد، در اختیاردارند و این داده‌ها منابعی هستند که از آن‌ها به میزان کافی استفاده‌نشده است. در اختیار گذاشتن داده‌ی حکومتی، منجر به ترغیب ایجاد جوامع متصل‌به‌هم می‌شود. لذا نیازهای شهروندانمان هرچه بهتر مرتفع خواهد شد و نوآوری، عدالت، شفافیت و موفقیت شکوفا خواهد شد و تمام این‌ها در حالی است که از مشارکت شهروندی در تصمیمات عمومی و پاسخگویی دولت اطمینان حاصل می‎‌شود.

10. ما به همین دلیل به پیروی از مجموعه‌ای شامل 6 اصل که اساس دسترسی به داده‌ها و انتشار و استفاده از آن‌ها توافق نظر داریم. این اصول حکم می‌کنند که داده‌ها این ویژگی‌ها را دارا باشند:

  1. باز بودن داده به‌صورت پیش‌فرض
  2. به هنگام و جامع
  3. قابل‌دسترسی و استفاده
  4. قابل قیاس و هم‌کنش‌پذیر
  5. برای حکمرانی بهتر و مشارکت شهروندان
  6. برای توسعه و نوآوری فراگیر

11. ما برنامه‌های عملکردی توسعه‌ خواهیم داد، یا مکانیسم‌ها و سیاست‌های موجود در جهت حمایت از پیاده‌سازی اصول منشور و منابع مرتبط را شناسی خواهیم کرد. ما توافق کردیم تا  منابع ضروری برای کار کردن درون چهارچوب سیاسی و قانونی خود را بکار گیریم تا اجرا کردن این اصول مطابق با بهترین الگوها و بازه‌های زمانی‌ای که در برنامه عملیاتی ما مشخص‌شده است، صورت پذیرد.

12. این منشور به‌منظور به کار گرفته شدن توسط دولت‌ها در سطوح مختلف و مؤسسات چندجانبه توسعه‌یافته است. علیرغم این‌که تمرکز این منشور بر داده‌ی باز حکومتی است، پذیرای به‌کارگیری سایر مؤسسات از قبیل مؤسسات جامعه‌ی مدنی و بخش خصوصی نیز از آن‌ خواهیم بود.

اصول داده باز

اصل 1: باز بودن داده به صورت پیش‌فرض

  1. ما معتقدیم که عبارت «داده‌ی حکومتی» شامل ولی نه محدود به داده‌هایی است که حکومت‌های ملی، منطقه‌ای، محلی و شهری، افراد حکومتی بین‌المللی و سایر انواع  مؤسسات در بخش‌های گسترده‌تر عمومی در اختیاردارند. عبارت داده‌ی حکومتی را می‌توان برای داده‌هایی که توسط سازمان‌های خارجی برای حکومت‌ها ایجاد‌ می‌شود نیز به کار برد. این عبارت به داده‌هایی با منافع خاص برای عموم که سازمان‌های خارجی مرتبط با برنامه‌ها و خدمات حکومتی در اختیاردارند نیز اطلاق می‌‌شود.(برای مثال داده‌هایی درباره‌ی سازمان‌های استخراجی ، داده‌های مرتبط با زیرساخت حمل‌ونقل و ...)
  2. ما معتقدیم که دسترسی رایگان به داده‌های دولتی و استفاده‌ی متعاقب از آن‌ها برای اقتصاد و جامعه اهمیت بسزایی دارد و به همین خاطر داده‌های دولتی باید به‌صورت پیش‌فرض منابع بازی باشند.
  3. ما نیاز به ترویج توسعه و بهره‌گیری جهانی از منابع، استانداردها، و سیاست‌های ساخت، تبادل و هماهنگ‌سازی داده‌های باز را تصدیق می‌کنیم.
  4. ما پی برده‌ایم که داده‌ی باز تنها زمانی که شهروندان اعتماد داشته باشند که داده‌های باز حقوق حریم خصوصی آن‌ها را نقض نمی‌نماید و آن‌ها می‌توانند در فرآیند جمع‌آوری و استفاده از داده‌های خصوصی‌شان را که در فرآیند تقابل آن‌ها و دولت به وجود آمده‌اند، تأثیر داشته باشند، می‌توانند گشوده شوند.
  5. ما:
    1. سیاست‌ها و روندهایی را توسعه داده و یا اتخاذ خواهیم کرد تا مطمئن شویم داده‌ها به‌صورت پیش‌فرض باز ساخته می‌شوند، همان‌طور که در این منشور اشاره شد، درحالی‌که دلایل موجهی که بعضی از داده‌ها نمی‌توانند منتشر شوند را درک می‌کنیم؛
    2. دلایل شفافی برای اینکه چرا داده‌های خاصی قابلیت انتشار ندارند فراهم می‌کنیم؛
    3. فرهنگ باز بودن را، نه فقط با معیارهای قانونی و سیاسی، بلکه به کمک برنامه‌ها، ابزارها،دستورالعمل‌ها و استراتژی‌های ارتباطی آموزش و آگاهی که برای آگاه‌سازی دولت، جامعه مدنی و نمایندگان بخش خصوصی از مزایای داده‌ی باز ایجاد خواهیم کرد؛
    4. مشوق‌های عملکرد، هدایت، مدیریت، نظارت و سیاست‌های ارتباطی داخلی لازم برای اینجا به‌جایی به فرهنگ باز بودن را در تمام ادارات و سازمان‌های حکومتی شامل سازمان‌های آمار رسمی توسعه‌خواهیم داد؛
    5. استانداردهای جهانی و قوانین منطقه‌ای به‌خصوص مرتبط با امنیت، حریم خصوصی، محرمانگی و مالکیت معنوی را مشاهده خواهیم نمود. درصورتی‌که قوانین و مقررات مربوطه موجود نبوده و یا منسوخ‌شده باشند، آن‌ها را ایجاد و یا به‌روزرسانی خواهیم کرد؛ و
    6. با توجه به قوانین و استانداردهای حریم خصوصی، داده‌ها را پیش از انتشار بی‌نام نموده و اطمینان حاصل می‌کنیم که داده‌های حساس، قابل‌شناسایی به‌صورت شخصی حذف‌شده‌اند.

اصل 2: به هنگام و جامع

  1. ما درک می‌کنیم که برای شناسایی داده برای پخش یا انتظار، زمان و منابع انسانی و فنی نیاز است.
  2. ما اهمیت مشاوره با کاربران داده‌ها از قبیل شهروندان، دولت‌های دیگر و سازمان‌های جامعه مدنی و  بخش خصوصی را برای شناسایی داده‌هایی که برای انتشار و/یا بهبود اولویت دارند، درک می‌کنیم.
  3. ما  درک می‌کنیم که برای ارزشمند بودن برای حکومت‌ها، شهروندان و سازمان‌های جامعه مدنی و بخش خصوصی، داده‌ها باید جامع، دقیق، صحیح و باکیفیت بالا باشند.
  4. ما:
    1. به عموم، فهرستی جامع از مراکز نگهداری داده برای مشاوره‌های معنادار در حوزه‌ی اولویت‌بندی، انتشار و زمان‌بندی پخش داده‌ها ایجاد و نگهداری کرده و در اختیار عموم قرار خواهیم داد؛
    2. داده‌ها را باکیفیت  بالا، بر اساس زمان‌بندی و بدون تأخیر پخش خواهیم نمود. داده‌ها جامع، دقیق خواهند بود و با توجه به اولویت‌بندی پخش خواهد شد. این اولویت‌بندی با مشورت با کاربران داده‌ی باز شامل شهروندان، سایر حکومت‌ها و جامعه مدنی و سازمان‌های بخش خصوصی اطلاع داده‌شده است؛
    3. تا حد امکان، داده‌ها را به شکل اصلی و بدون تغییر پخش خواهیم کرد و داده‌ها را به راهنمایی‌ها، اسناد، توصیفات بصری یا تحلیل مرتبط، متصل خواهیم نمود؛
    4. تا حد امکان داده‌هایی را پخش خواهیم کرد که به کمترین سطوح مدیریتی، از قبیل جنسیت، سن، درآمد و سایر طبقه‌بندی‌ها تفکیک‌شده باشند؛
    5. به کاربران اجازه خواهیم داد که فیدبک ارائه کنند و تا حدی که از بهبود کیفیت داده به میزان کافی مطمئن شویم، بازبینی‌ لازم را انجام خواهیم داد.
    6. شیوه‌های اجرایی مدیریت چرخه‌ی عمر اطلاعات را به‌صورت پیوسته اعمال خواهیم کرد و مطمئن خواهیم شد که نسخه‌های قدیمی مجموعه داده‌ها تا زمانی که دارای ارزش باشند، حفظ، بایگانی و قابل‌دسترسی هستند.
    7. به کاربران داده درباره‌ی تغییرات قابل ملاحظه در ساختار یا تأمین داده برای کمینه کردن تأثیر بر روی کاربرانی که ابزارهایی بر اساس داده‌ی بازساخته‌اند، مشاوره خواهیم داد؛ و
    8. درباره‌ی فرآیندهای جمع‌آوری، استانداردها و انتشار داده‌ی خود از طریق مستندسازی آنلاین این فرآیندها، شفاف خواهیم بود.

اصل 3: قابلیت دسترسی و استفاده

  1. ما معتقدیم که دراختیارگذاشتن داده‌ها به دولت‌ها، شهروندان و سازمان‌های جامعه مدنی و  بخش خصوصی امکان تصمیم‌گیری بهتر و آگاهانه‌تر می‌بخشد.
  2. ما معتقدیم که زمانی که داده‌ی بازپخش شود، باید به‌سادگی قابل کشف و دسترسی باشد و بدون موانع بوروکراتیک یا مدیریتی که مردم را از دسترسی به این داده‌ها بازمی‌دارد، در دسترس قرار داده شود.
  3. ما:

    1. داده‌ها را بر روی یک پرتال مرکزی انتشار خواهیم داد تا داده‌ی باز به‌صورت یکجا و به‌سادگی قابل کشف و دسترسی باشد؛
    2. داده را به فرمت بازپخش خواهیم کردیم تا مطمئن شویم داده در گسترده‌ترین بازه‌ی ممکن در دسترس کاربران است تا بتوانند آن را یافته، بدان دسترسی داشته و از آن استفاده کنند. در بسیاری از موارد، این امر شامل فراهم آوری داده به فرمت‌های چندگانه‌ی استانداردسازی شده خواهد بود تا بتوان آن را با کامپیوترها پردازش کرد و مردم از آن‌ استفاده کنند؛
    3. داده را به‌صورت رایگان، تحت مجوز باز و نامحدود پخش خواهیم کرد؛
    4. داده را بدون ثبت‌نام اجباری پخش خواهیم کرد تا به کاربران اجازه دهیم بدون نیاز به شناسایی بتوانند داده‌ها دانلود کنند؛ و
    5. مطمئن خواهیم شد که وسیع‌ترین طیف کاربران می‌توانند به‌صورت مؤثر به داده‌ها دسترسی داشته و از آن استفاده کنند. لازمه‌ی این کار ایجاد طرح‌های نوآورانه‌ای برای افزایش آگاهی درباره‌ی داده‌ی باز، ترویج دانش درباره‌ی داده، ایجاد ظرفیت برای استفاده‌ی بهینه از داده‌ی باز و اطمینان از دسترسی شهروندان، اجتماع و جامعه مدنی و نمایندگان بخش خصوصی به ابزار و منابع مورد نیازشان برای دانستن چگونگی استفاده از منابع عمومی، می‌باشد.

اصل 4: قابل قیاس و هم‌کنش‌پذیر

  1. ما معتقدیم که برای این‌که داده به بیشترین میزان مؤثر و مفید باشد، باید بتوان آن را به‌سادگی درون و بین بخش‌ها، در مناطق جغرافیایی مختلف و در طول زمان مقایسه کرد.
  2. ما معتقدیم که داده باید در فرمت‌های ساختاریافته و استاندارد ارائه شود تا از هم‌کنش‌پذیری[1] ، قابلیت ردیابی و استفاده‌ی مجدد از آن پشتیبانی شود.
  3. ما:
    1. استانداردهای باز و یکپارچه مرتبط با فرمت‌های داده، هم‌کنش‌پذیری، ساختار، شناسه‌های متداول را به هنگام جمع‌آوری و انتشار داده‌ها پیاده‌سازی خواهیم کرد.
    2. اطمینان حاصل خواهیم کرد که مجموعه داده‌های باز، ابر داده‌های هسته‌ی یکپارچه را دربربگیرند و در فرمت‌های قابل خوانش برای انسان‌ و ماشین در دسترس قرار گیرند.
    3. اطمینان حاصل خواهیم کرد که داده کاملاً توصیف‌شده است و تمام مستندات داده با زبانی واضح و روشن نوشته‌شده است و نیز تمام کاربران داده اطلاعات کافی را برای درک منبع، قدرت، ضعف و محدودیت‌های تحلیلی داده‌ها را دارند.
    4. با استانداردهای داخلی و بین‌المللی و دیگر طرح‌های تعیین استاندارد تعامل برقرار خواهیم کرد تا به هم‌کنش‌پذیری بیشتری بین استانداردهای موجود بین‌المللی ترغیب نموده و از ایجاد استانداردهای مشترک جهانی داده درصورتی‌که وجود نداشته باشند، حمایت کنیم و مطمئن شویم که هر استاندارد جدید داده‌ که ایجاد می‌کنیم تا حد امکان با استانداردهای دیگر هم‌کنش‌پذیر باشند؛ و
    5. استانداردها و شناسه‌های محلی را به استانداردهای مورد توافق جهانی خواهیم افزود و نتایج را با عموم به اشتراک خواهیم گذاشت.

اصل 5: برای حکمرانی بهتر و مشارکت شهروندان

  1. ما معتقدیم که انتشار داده‌ی باز، حکمرانی مؤسسات عمومی و اعتماد به آن‌ها را استحکام بخشیده و تعهد حکومت‌ها به حاکمیت قانون را تقویت می‌کند و بنیانی شفاف و پاسخگو برای بهبود تصمیم‌گیری و افزایش ارائه‌ خدمات عمومی فراهم ‌می‌کند.
  2. ما معتقدیم که داده‌ی باز، توسعه‌، پیاده‌سازی و ارزیابی بهتر برنامه‌ها و سیاست‌ها را برای رفع نیازهای شهروندانمان تسهیل می‌کند و مشارکت شهروندی و تعامل آگاهانه‌ی بهتر میان دولت و شهروندان را ممکن می‌سازد.
  3. ما معتقدیم که تعامل و مشورت با شهروندان و سازمان‌های جامعه مدنی و بخش خصوصی می‌تواند به دولت کمک کند تا بداند که کدام نوع از داده‌ها تقاضای بیشتری دارند و به‌نوبه‌ی خود می‌تواند منجر به اولویت‌بندی، انتشار و شیوه‌های اجرایی استانداردسازی بهتر داده‌ها شوند.
  4. ما معتقدیم که حکومت‌های شهری و محلی اغلب اولین نقطه‌ی تعامل بین شهروندان و دولت هستند و لذا این حکومت‌ها نقشی حیاتی در حمایت از تعامل شهروندان در داده‌ی باز دارند.
  5. ما:
    1. فرآیندهای نظارت و بررسی برای گزارش منظم به عموم مردم درباره‌ی پیشرفت و آثار طرح‌های داده‌ی بازمان پیاده‌سازی خواهیم کرد.
    2. اطمینان حاصل خواهیم نمود که اطلاعات منتشرشده در نتیجه‌ی شفافیت یا قوانین ضد فساد به‌عنوان داده‌ی باز منتشرشده است.
    3. برنامه‌ها، ابزار و دستورالعمل‌های آموزشی فراهم خواهیم کرد که از قابلیت کارکنان دولت برای استفاده‌ی بهینه از داده‌ی باز در فرآیندهای توسعه‌ی سیاست مطمئن شویم.
    4. با جوامع آزادی اطلاعات/ دسترسی به اطلاعات/ حقوق اطلاعات برای انتشار کنشگرایانه‌ی داده‌ی باز با تعهد دولت‌ها برای انتشار اطلاعات در صورت درخواست تعامل خواهیم داشت.
    5. با شهروندان و نمایندگان جامعه‌ی مدنی و بخش خصوصی تعامل برقرار خواهیم کرد تا داده‌هایی را که برای پاسخگویی کارآمد حکومت‌ها نیاز دارند، شناسایی کنیم؛
    6. با حمایت از شهروندانی که از داده‌ی باز برای شناسایی فساد یا انتقاد به دولت استفاده می‌کنند، به حقوق شهروندان برای آزادی بیان احترام خواهیم گذاشت؛ و
    7. استفاده از داده‌ی باز را برای توسعه‌ی راه‌حل‌های سیاسی نوآورانه و مبتنی بر شواهد که برای تمام اعضای جامعه منفعت دارند و نیز به جوامع منزوی قدرت می‌دهند را توسعه می‌دهیم.

اصل 6: برای توسعه و نوآوری فراگیر

  1. اهمیت باز بودن را برای تهییج و تحریک خلاقیت و نوآوری تصدیق می‌کنیم. دولت‌ها، شهروندان، سازمان‌های جامعه‌ی مدنی و بخش خصوصی هرچه بیشتر از داده‌های باز استفاده کنند، منافع اجتماعی، اقتصادی حاصل از آن‌ها بیشتر خواهد بود. این حقیقت در مورد کاربردهای دولتی، تجاری و غیرتجاری برقرار است.
  2. تصدیق می‌کنیم که داده‌های باز توانایی کمک به تشخیص و تمیز چالش‌های اقتصادی، اجتماعی و نمایش و ارائه‌ی برنامه‌های توسعه‌ی پایدار را دارند. داده‌های باز همچنین می‌توانند به مقابله با چالش‌های جهانی همانند فقر، گرسنگی، تغییرات اقلیمی و تبعیض یاری رسانند.
  3. تصدیق می‌کنیم که داده‌های باز ذاتاً منابعی عادلانه‌ هستند که به تمام مردم جهان با دادن اختیار دسترسی به داده‌ها صرف‌نظر از اینکه چه کسی هستند و در کجا زندگی می‌کنند، قدرت می‌بخشند. بااین‌حال از وجود طبقه‌بندی جهانی از منظر ابزارهای فناوری و تخصص آگاهیم، که خود موجب ناتوانی مردمی که از حیث اجتماعی و اقتصادی در حاشیه قرار دارند نسبت به دسترسی و استفاده از داده‌های باز می‌شود.
  4. معتقدیم، نقش دولت‌ها در ترویج، ابداع و توسعه‌ی پایدار با انتشار داده‌های باز پایان نمی‌پذیرد، دولت‌ها همچنین باید نقش فعالی در حمایت از استفاده‎ی مجددِ مؤثر و خلاقانه از این داده‌ها بازی کنند، و از اینکه کارمندان دولت، شهروندان، سازمان‌های جامعه‌ی مدنی و بخش خصوصی به داده‌هایی که لازم دارند و نیز ابزارها و منابعی که برای فهم و استفاده مؤثر از آن‌ها لازم است دسترسی دارند، اطمینان حاصل نمایند.
  5. ما:
    1. شهروندان، سازمان‌های جامعه‌ی مدنی و بخش خصوصی و مؤسسات چندجانبه را به در اختیار قرار دادن داده‌های تولید و جمع‌آوری‌شده توسط آن‌ها، در جهت حرکت به سمت اکوسیستم غنی‌تری از داده‌های باز با منابع متعدّدی از داده تشویق خواهیم کرد؛ 
    2. مشارکت‌های بالقوه مابین دولت و سازمان‌های جامعه مدنی و بخش خصوصی و مؤسسات چندجانبه را برای حمایت از انتشار داده‌ی باز و بیشینه‌سازی نقش داده از طریق استفاده‌ی مؤثر از آن خواهیم یافت و یا ایجاد خواهیم نمود؛
    3. برنامه‌ها و طرح‌های نوآورانه‌ای که توسعه و ایجاد مشترک مجموعه‌های داده، توصیفات بصری، کاربردها و دیگر ابزارهای بر پایه‌ی داده‌ی باز را رشد می‌دهند، ایجاد کرده و یا از آن‌ها حمایت خواهیم کرد؛
    4. با مدارس و مؤسسات آموزشی متوسطه تعامل خواهیم کرد تا از پژوهش‌های روبه‌فزونی داده‌ی باز حمایت کنیم و دانش داده را با برنامه‌ی درسی مؤسسات آمورشی ترکیب نماییم؛
    5. پژوهش‌های مرتبط با نقش اجتماعی، اقتصادی داده‌ی باز را اجرا یا پشتیبانی خواهیم کرد؛
    6. ظرفیت‌های بین‌المللی ایجاد خواهیم کرد و تخصص و تجربه‌ی فنی را با دیگر دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی در سراسر جهان به اشتراک خواهیم گذاشت؛ تا اطمینان یابیم هرکسی می‌تواند از منافع داده‌ی باز بهره‌مند شود؛ و
    7. نسل آینده‌ی مبتکرانِ داده را بیرون و درون دولت با ایجاد ظرفیت و تشویق توسعه‌دهندگان، کارآفرینان، سازمان‌های جامعه‌ی مدنی و بخش خصوصی، دانشگاهیان، اصحاب رسانه، کارمندان دولتی و دیگر کاربران به در اختیار قرار دادن داده‌ها برای دسترسی به ارزش داده‌های باز، قدرت خواهیم بخشید.

پاورقی

  1. هم‌کنش‌پذیری: معادل مصوب فرهنگستان زبان فارسی برای واژه Interoperable است.

آن‌چه مطالعه‌ فرمودید، ترجمه‌ی سند Open Data Charter بود. شفافیت برای ایران قصد دارد این ترجمه را برای انتشار به عنوان متن رسمی سند «منشور بین‌المللی داده باز» به مراجع بین‌المللی ارائه کند. اگر تمایل دارید در بهبود این ترجمه به ما کمک کنید، در بخش نظرات همین مطلب در خدمت شما هستیم.

این مطلب از نشانی کوتاه l.tp4.ir/odc نیز در دسترس است.