شفافیت برای ایران

رصد برترین تجربیات شفافیت، با هدف بهره‌مندی در کشور اسلامی‌مان، ایران

طبقه‌بندی مطالب :

۳۱۲ مطلب با موضوع «موضوع - Subject» ثبت شده است

شاید مهم‌ترین دغدغه مسئولان در ایام نوروز مشکل تخلفات جاده‌ای باشد که روزانه ده‌ها نفر را به کام مرگ میکشاند. یکی از مهم‌ترین و فراگیرترین راه‌های دست‌یابی به تخلفات، گزارش‌های مردمی است. در بسیاری کشورها قوانینی وجود دارد علاوه بر حمایت از گزارشگران تخلف جوایزی نیز برای آن در نظر گرفته شده است. گزارش‌گری تخلف در حین رانندگی یکی از بهترین راه‌حل ها برای کنترل تخلفات می‌باشد.

مسئله مهمی که یکی از موضوعات روز دنیاست و مورد توجه بسیاری از کشورها قرار گرفته است، ولی جایش در محافل علمی و اداری کشور خالیست ، موضوعی است با عنوان دولت به مثابه بستر یا پلتفرم (Government as a Platform). شفافیت برای ایران، تلاش خواهد نمود در سلسله مطالبی به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته و تجربیات کشورهای مختلف دنیا در این خصوص را معرفی نماید. در اولین مطلب به بررسی ضرورت این موضوع و تأثیر به کارگیری این رویکرد در عملکرد دولت، خواهیم پرداخت.

چالش، یکی از بهترین راه حل های مبتنی بر شفافیت است که این امکان را  میدهد که عده بسیاری را درگیر مسأله خودتان کنید و بهترین راه حل را با کمترین هزینه دریافت کنید. ایده برگزاری چالش برای مسائل افراد، شرکت‌ها و حتی دولت برای اولین بار نیست که مطرح میشود اما سایت HeroX.com امروزه به عنوان مرجعی برای برگزاری چالش شناخته میشود که در این نوشته شما را با آن آشنا خواهیم نمود.

مدلهای ارزیابی شفافیت پارلمانی، مدلهایی برای رتبه بندی و شناخت وضعیت موجود هر یک از پارلمان ها نسبت به شاخص های شفافیت پارلمانی است. بسیاری از کشورها پارلمان کشور خود را با شاخصهای موجود برای شفافیت پارلمانی سنجیده اند و یا خود شاخص هایی را برای شفافیت پارلمانی تعیین نموده اند و بر اساس آن، به شفافیت پارلمان خود نمره داده اند. در این پست به بررسی این مدلها و تجربیات کشورهای مختلف در این زمینه پرداخته ایم.

بهترین راهکار برای حل مشکل عدم حضور بین ۲۰ تا ۳۰ درصد از نمایندگان مجلس در اکثریت جلسات خانه ملت، انتشار بروز اطلاعات مربوط به حضور و غیاب آنها در قالب‌های استاندارد ارائه داده به صورت عمومی است.

در برنامه‌ی بودجه سال‌های 87 تا تا 91، بندهایی ذکر شده بود که حسب آن دستگاه‌های اجرایی کشور مکلف بودند یک درصد بودجه خود را صرف پژوهش کنند (معروف به قانون یک درصد). برای این منظور «سامانه هماهنگی طرح های پژوهشی دستگاههای اجرائی، شرکت ها، بانک ها و موسسات انتفاعی» زیر نظر معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تشکیل شد تا تعریف و اجرای کلیه پژوهش‌های دولتی در این سامانه و به صورت متمرکز اتفاق بیفتد. در همین رابطه، این روایت واقعی قابل توجه است:

بنیاد دانش باز(Open Knowledge) به منظور بررسی روند این‌که چه حکومت‌هایی داده‌های خود را باز می‌کنند، از سال ۲۰۱۳ این روند را در قالب چندین شاخص(Index) پیگیری می‌کند. 

جاناتان گِرِی می‌گوید پیامدهای اجتماعی و سیاسی بسیاری در مورد چگونگی ایجاد و استفاده از داده‌ها در زندگی جمعی قرن 21 وجود دارد. اگر از داده به درستی استفاده شود، می‌تواند شکوفایی انسان، پیشرفت روند اجتماعی و تقویت دموکراسی را تسهیل کنند. البته برای این امر بازنگری سیاست‌های داده مورد نیاز است.

شبکه جهانی OD500 یک شبکه‌ی بین‌المللی از سازمان‌هایی است که می‌خواهند موارد استفاده و تاثیر داده باز را مورد مطالعه قرار دهند. این شبکه‌ی جهانی که توسط آزمایشگاه حکمرانی (GovLab) هماهنگ می‌شود، به سازمان‌های شرکت‌کننده امکان تجزیه و تحلیل داده باز در کشور خودشان را مٍی‌دهد، به نحوی که از نظر جهانی قابل مقایسه و همچنین از نظر داخلی معین باشد. شبکه‌ی جهانی OD500 با این فرض شروع به کار می‌کند که تنها با نقشه‌برداری از استفاده‌ی داده باز، درون و میان کشورها، می‌توان به رویکردهای جدیدی برای درک تاثیرات اقتصادی و اجتماعیِ داده باز حکومتی رسید.

تمامی فعالان اقتصادی اعم از تولیدکنندگان و تجار نیازمند اخذ مجوزهای قانونی مربوط به موضوع فعالیت خود هستند. برای این کار متقاضی می‌بایست به مراجع مختلفی مراجعه نموده و فرایند مربوطه را طی نماید. به‌منظور تسهیل در این امر و همچنین جلوگیری از فساد در این حوزه، لزوم ایجاد شفافیت در فرایند اخذ مجوزهای قانونی موردنیاز فعالان اقتصادی از طریق ایجاد سامانه واحد و جامع جهت ارائه درخواست، پیگیری و اخذ نتایج ارزیابی مراجع قانونی به‌خوبی احساس می‌گردد.

جمهوری دموکراتیک کنگو، که حدود نیمی از کبالت جهان را تولید می کند و درآمد حاصل از صنایع استخراجی آن حدود 2.1 بیلیون دلار است، یکی از فعال ترین کشورها در EITI محسوب می شود. مشارکت شش وزیر در مذاکرات گروه ذی نفعان، جایگاه حاکمیتی گروه و حکم EITI را برای مواجهه با چالش های بزرگ موجود در بهبود حکمروایی منابع طبیعی بهبود می بخشد. مشارکت قوی بازیگران مختلف، شامل شرکت ها، نمایندگان جوامع مدنی (بیش از 800 سازمان مردم نهاد و 200 شرکت فعال در زمینه نفت، گاز و مواد معدنی)، می تواند منجر به ارتقای مباحث پیرامون مدیریت بخش های نفت، گاز و معدنکاری در این کشور شود.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع ارائه تجارب، گزارش Experiences, Report Subject
جغرافیا آفریقا Africa Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

فراتر از حداقل الزامات EITI

  1. پیشرو در افشای مالکان حقیقی: یکی از اولین کشورهای اجرای کننده EITI برای افشای هویت مالکان حقیقی شرکت های معدنی، از قبیل افرادی که شائبه سیاسی بودن دارند، کنگو بوده است. با این کار و آشکار ساختن خطرات ناشی از تعارض منافع در این گونه مالکیت ها، امکان سوء استفاده شرکت ها از پناهگاه های مالیاتی را کاهش می یابد. این موضوع همچنین موجب ایجاد مسئولیت پذیری بیشتر در فرآیند صدور مجوزها می شود.
  2. شفافیت قراردادها: دولت قانونی را به تصویب رسانده است که «هر گونه واگذاری، فروش یا اجاره منابع طبیعی دولتی طی 60 روز از اجرای آن عمومی شود». گزارش های EITI اکنون بر اجرای این قانون نظارت می کنند. این موضوع منجر به انتشار بیش از 130 قرارداد میان دولت کنگو و شرکت های فعال در صنایع نفت، گاز و مواد معدنی شده است.
  3. افشای مبالغ پرداخت شده جهت امور اجتماعی: شرکت های معدنی ملزم به پرداخت مبالغ قابل توجهی به جوامع محلی جهت امور اجتماعی هستند. برخی از آنها اجباری و مابقی به صورت داوطلبانه پرداخت می شود. گزارش های EITI حاوی اطلاعاتی از این دو نوع پرداخت، با در نظر گرفتن تفاوت های آنها، است.
  4. افزایش گستره گزارش های EITI به معدنکاری شدادی و کوچک مقیاس[1] (ASM) و جنگلداری: دولت کنگو در سپتامبر 2015 دو مطالعه در خصوص بخش های ASM و جنگلداری را منتشر کرد. این دو گزارش برای اولین بار ذی نفعان درگیر و انواع مختلف جریان درآمدی که توسط بازیگران غیر رسمی و نیمه رسمی به مسئولین محلی و مرکزی پرداخت می شود را استخراج کرده است.

بهبود مدیریت عمومی مالی و ایفای نقش EITI در سیستم های دولتی

بنابر درخواست پارلمان، دولت کنگو گزارش های مربوط به سال های 2013 و 2014 را در سال 2015 منتشر کرد. با این کار فرآیند گزارش دهی به روز و از این که گزارش دهی EITI کمکی است به هماهنگی و اجرای روش های حسابرسی در تمام موسسات دولتی، برای بهبود مدیریت عمومی مالی، اطمینان حاصل شد. به عنوان بخشی از گزارش دهی EITI، اداره عمومی حسابرسی مرتبا به بررسی حساب های موسسات دولتی، که ملزم به انتشار در گزارش هستند، می پردازد.

وزارت امور مالی هر سه ماه گزارش هایی از درآمدهای دولت، حاصل از صنایع استخراجی، را منتشر می کند. این گزارش ها با داده های شرکت ها ترکیب شده و به تفکیک هر شرکت در وب سایت EITI کنگو درج می شود.

در این راستا پروژه آزمایشی نقشه برداری و ارزیابی عملکرد صنایع استخراجی [2] با هدف تقویت و یکپارچه سازی سیستم های نگهداری سوابق دولتی در صنایع استخراجی، و نیز تبدیل آنها به مدل های قابل فهم، قابل اعتنا و شفاف در حال اجرا است. با اجرای این پروژه در بلند مدت بار گزارش جامع سالانه کاهش خواهد یافت.



[1] artisanal and small scale mining (ASM)

[2] Mapping and Assessing the Performance of Extractive Industries (MAP-X)

حادثه‌ی پلاسکو،‌ ملت ایران را در بهت و غم فروبرده و خانواده‌‌هایی را دادغدار عزیزانشان کرده است. اما به راستی چگونه می‌توان از وقوع اتفاقات مشابه جلوگیری کرد؟ آیا واقعا چنین حوادثی گریزناپذیر هستند یا با گام‌هایی ساده و کم‌هزینه امکان پیشگیری وجود دارد؟ پاسخ این سوالات را در ادامه بخوانید.

چه چیزی داده باز حساب می‌شود؟ فرق داده و داده باز در چیست؟ در این پست مفاهیم اولیه از داده تعریف و بررسی می‌شوند.

۳۱۲ مطلب با موضوع «موضوع - Subject» ثبت شده است

شاید مهم‌ترین دغدغه مسئولان در ایام نوروز مشکل تخلفات جاده‌ای باشد که روزانه ده‌ها نفر را به کام مرگ میکشاند. یکی از مهم‌ترین و فراگیرترین راه‌های دست‌یابی به تخلفات، گزارش‌های مردمی است. در بسیاری کشورها قوانینی وجود دارد علاوه بر حمایت از گزارشگران تخلف جوایزی نیز برای آن در نظر گرفته شده است. گزارش‌گری تخلف در حین رانندگی یکی از بهترین راه‌حل ها برای کنترل تخلفات می‌باشد.

مسئله مهمی که یکی از موضوعات روز دنیاست و مورد توجه بسیاری از کشورها قرار گرفته است، ولی جایش در محافل علمی و اداری کشور خالیست ، موضوعی است با عنوان دولت به مثابه بستر یا پلتفرم (Government as a Platform). شفافیت برای ایران، تلاش خواهد نمود در سلسله مطالبی به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته و تجربیات کشورهای مختلف دنیا در این خصوص را معرفی نماید. در اولین مطلب به بررسی ضرورت این موضوع و تأثیر به کارگیری این رویکرد در عملکرد دولت، خواهیم پرداخت.

چالش، یکی از بهترین راه حل های مبتنی بر شفافیت است که این امکان را  میدهد که عده بسیاری را درگیر مسأله خودتان کنید و بهترین راه حل را با کمترین هزینه دریافت کنید. ایده برگزاری چالش برای مسائل افراد، شرکت‌ها و حتی دولت برای اولین بار نیست که مطرح میشود اما سایت HeroX.com امروزه به عنوان مرجعی برای برگزاری چالش شناخته میشود که در این نوشته شما را با آن آشنا خواهیم نمود.

مدلهای ارزیابی شفافیت پارلمانی، مدلهایی برای رتبه بندی و شناخت وضعیت موجود هر یک از پارلمان ها نسبت به شاخص های شفافیت پارلمانی است. بسیاری از کشورها پارلمان کشور خود را با شاخصهای موجود برای شفافیت پارلمانی سنجیده اند و یا خود شاخص هایی را برای شفافیت پارلمانی تعیین نموده اند و بر اساس آن، به شفافیت پارلمان خود نمره داده اند. در این پست به بررسی این مدلها و تجربیات کشورهای مختلف در این زمینه پرداخته ایم.

بهترین راهکار برای حل مشکل عدم حضور بین ۲۰ تا ۳۰ درصد از نمایندگان مجلس در اکثریت جلسات خانه ملت، انتشار بروز اطلاعات مربوط به حضور و غیاب آنها در قالب‌های استاندارد ارائه داده به صورت عمومی است.

در برنامه‌ی بودجه سال‌های 87 تا تا 91، بندهایی ذکر شده بود که حسب آن دستگاه‌های اجرایی کشور مکلف بودند یک درصد بودجه خود را صرف پژوهش کنند (معروف به قانون یک درصد). برای این منظور «سامانه هماهنگی طرح های پژوهشی دستگاههای اجرائی، شرکت ها، بانک ها و موسسات انتفاعی» زیر نظر معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری تشکیل شد تا تعریف و اجرای کلیه پژوهش‌های دولتی در این سامانه و به صورت متمرکز اتفاق بیفتد. در همین رابطه، این روایت واقعی قابل توجه است:

بنیاد دانش باز(Open Knowledge) به منظور بررسی روند این‌که چه حکومت‌هایی داده‌های خود را باز می‌کنند، از سال ۲۰۱۳ این روند را در قالب چندین شاخص(Index) پیگیری می‌کند. 

جاناتان گِرِی می‌گوید پیامدهای اجتماعی و سیاسی بسیاری در مورد چگونگی ایجاد و استفاده از داده‌ها در زندگی جمعی قرن 21 وجود دارد. اگر از داده به درستی استفاده شود، می‌تواند شکوفایی انسان، پیشرفت روند اجتماعی و تقویت دموکراسی را تسهیل کنند. البته برای این امر بازنگری سیاست‌های داده مورد نیاز است.

شبکه جهانی OD500 یک شبکه‌ی بین‌المللی از سازمان‌هایی است که می‌خواهند موارد استفاده و تاثیر داده باز را مورد مطالعه قرار دهند. این شبکه‌ی جهانی که توسط آزمایشگاه حکمرانی (GovLab) هماهنگ می‌شود، به سازمان‌های شرکت‌کننده امکان تجزیه و تحلیل داده باز در کشور خودشان را مٍی‌دهد، به نحوی که از نظر جهانی قابل مقایسه و همچنین از نظر داخلی معین باشد. شبکه‌ی جهانی OD500 با این فرض شروع به کار می‌کند که تنها با نقشه‌برداری از استفاده‌ی داده باز، درون و میان کشورها، می‌توان به رویکردهای جدیدی برای درک تاثیرات اقتصادی و اجتماعیِ داده باز حکومتی رسید.

تمامی فعالان اقتصادی اعم از تولیدکنندگان و تجار نیازمند اخذ مجوزهای قانونی مربوط به موضوع فعالیت خود هستند. برای این کار متقاضی می‌بایست به مراجع مختلفی مراجعه نموده و فرایند مربوطه را طی نماید. به‌منظور تسهیل در این امر و همچنین جلوگیری از فساد در این حوزه، لزوم ایجاد شفافیت در فرایند اخذ مجوزهای قانونی موردنیاز فعالان اقتصادی از طریق ایجاد سامانه واحد و جامع جهت ارائه درخواست، پیگیری و اخذ نتایج ارزیابی مراجع قانونی به‌خوبی احساس می‌گردد.

جمهوری دموکراتیک کنگو، که حدود نیمی از کبالت جهان را تولید می کند و درآمد حاصل از صنایع استخراجی آن حدود 2.1 بیلیون دلار است، یکی از فعال ترین کشورها در EITI محسوب می شود. مشارکت شش وزیر در مذاکرات گروه ذی نفعان، جایگاه حاکمیتی گروه و حکم EITI را برای مواجهه با چالش های بزرگ موجود در بهبود حکمروایی منابع طبیعی بهبود می بخشد. مشارکت قوی بازیگران مختلف، شامل شرکت ها، نمایندگان جوامع مدنی (بیش از 800 سازمان مردم نهاد و 200 شرکت فعال در زمینه نفت، گاز و مواد معدنی)، می تواند منجر به ارتقای مباحث پیرامون مدیریت بخش های نفت، گاز و معدنکاری در این کشور شود.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع ارائه تجارب، گزارش Experiences, Report Subject
جغرافیا آفریقا Africa Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

فراتر از حداقل الزامات EITI

  1. پیشرو در افشای مالکان حقیقی: یکی از اولین کشورهای اجرای کننده EITI برای افشای هویت مالکان حقیقی شرکت های معدنی، از قبیل افرادی که شائبه سیاسی بودن دارند، کنگو بوده است. با این کار و آشکار ساختن خطرات ناشی از تعارض منافع در این گونه مالکیت ها، امکان سوء استفاده شرکت ها از پناهگاه های مالیاتی را کاهش می یابد. این موضوع همچنین موجب ایجاد مسئولیت پذیری بیشتر در فرآیند صدور مجوزها می شود.
  2. شفافیت قراردادها: دولت قانونی را به تصویب رسانده است که «هر گونه واگذاری، فروش یا اجاره منابع طبیعی دولتی طی 60 روز از اجرای آن عمومی شود». گزارش های EITI اکنون بر اجرای این قانون نظارت می کنند. این موضوع منجر به انتشار بیش از 130 قرارداد میان دولت کنگو و شرکت های فعال در صنایع نفت، گاز و مواد معدنی شده است.
  3. افشای مبالغ پرداخت شده جهت امور اجتماعی: شرکت های معدنی ملزم به پرداخت مبالغ قابل توجهی به جوامع محلی جهت امور اجتماعی هستند. برخی از آنها اجباری و مابقی به صورت داوطلبانه پرداخت می شود. گزارش های EITI حاوی اطلاعاتی از این دو نوع پرداخت، با در نظر گرفتن تفاوت های آنها، است.
  4. افزایش گستره گزارش های EITI به معدنکاری شدادی و کوچک مقیاس[1] (ASM) و جنگلداری: دولت کنگو در سپتامبر 2015 دو مطالعه در خصوص بخش های ASM و جنگلداری را منتشر کرد. این دو گزارش برای اولین بار ذی نفعان درگیر و انواع مختلف جریان درآمدی که توسط بازیگران غیر رسمی و نیمه رسمی به مسئولین محلی و مرکزی پرداخت می شود را استخراج کرده است.

بهبود مدیریت عمومی مالی و ایفای نقش EITI در سیستم های دولتی

بنابر درخواست پارلمان، دولت کنگو گزارش های مربوط به سال های 2013 و 2014 را در سال 2015 منتشر کرد. با این کار فرآیند گزارش دهی به روز و از این که گزارش دهی EITI کمکی است به هماهنگی و اجرای روش های حسابرسی در تمام موسسات دولتی، برای بهبود مدیریت عمومی مالی، اطمینان حاصل شد. به عنوان بخشی از گزارش دهی EITI، اداره عمومی حسابرسی مرتبا به بررسی حساب های موسسات دولتی، که ملزم به انتشار در گزارش هستند، می پردازد.

وزارت امور مالی هر سه ماه گزارش هایی از درآمدهای دولت، حاصل از صنایع استخراجی، را منتشر می کند. این گزارش ها با داده های شرکت ها ترکیب شده و به تفکیک هر شرکت در وب سایت EITI کنگو درج می شود.

در این راستا پروژه آزمایشی نقشه برداری و ارزیابی عملکرد صنایع استخراجی [2] با هدف تقویت و یکپارچه سازی سیستم های نگهداری سوابق دولتی در صنایع استخراجی، و نیز تبدیل آنها به مدل های قابل فهم، قابل اعتنا و شفاف در حال اجرا است. با اجرای این پروژه در بلند مدت بار گزارش جامع سالانه کاهش خواهد یافت.



[1] artisanal and small scale mining (ASM)

[2] Mapping and Assessing the Performance of Extractive Industries (MAP-X)

حادثه‌ی پلاسکو،‌ ملت ایران را در بهت و غم فروبرده و خانواده‌‌هایی را دادغدار عزیزانشان کرده است. اما به راستی چگونه می‌توان از وقوع اتفاقات مشابه جلوگیری کرد؟ آیا واقعا چنین حوادثی گریزناپذیر هستند یا با گام‌هایی ساده و کم‌هزینه امکان پیشگیری وجود دارد؟ پاسخ این سوالات را در ادامه بخوانید.

چه چیزی داده باز حساب می‌شود؟ فرق داده و داده باز در چیست؟ در این پست مفاهیم اولیه از داده تعریف و بررسی می‌شوند.

پرونده ویژه انتخابات ریاست جمهوری
شفافیت درآمدها و دارایی‌ها / انتشار فیش‌های حقوقی
classمقدمه: آشنایی با شفافیت
ویدئوهای آموزشی به همراه تقسیم‌بندی آموزشی اولیه برای افرادی که به تازگی با گروه آشنا شده‌اند
نگارخانه
حامیان