شفافیت برای ایران

رصد برترین تجربیات شفافیت، با هدف بهره‌مندی در کشور اسلامی‌مان، ایران

طبقه‌بندی مطالب :

۲۱ مطلب با موضوع «حوزه های شفافیت - Scope :: موضوعات خاص - Focused Topics :: منابع طبیعی - Natural Resources» ثبت شده است

سیرالئون کشوری کوچک در غرب قاره آفریقا است که اقتصادش وابستگی فراوانی به منابع معدنی دارد. گواه آن سهم 79 درصدی صادرات این منابع در درآمدهای ارزی این کشور است. دولت سیرالئون برای حداکثر شدن منافع ملی و بالاتر رفتن درآمدهای خود از این بخش، اقدام به شفاف‌سازی از طریق اجرای EITI نموده است. یکی از نتایج این اقدام، ایجاد یک سامانه حدنگاری جامع بوده است.

پرو از جمله کشورهای غنی از منابع دسته‌بندی می‌شود. آن‌ها در تولید مس رتبه سوم، در طلا رتبه پنجم، در مولیبدن رتبه چهارم، در نقره رتبه اول و در قلع رتبه سوم جهانی را دارا هستند. صرف این درآمدها در توسعه کشور همواره از مهمترین دغدغه‌های مردم در این نوع کشورها است. در این بین پرو با شفاف‌سازی اطلاعات چگونگی صرف این درآمدها تصمیم به افزایش مشارکت مردم در تصمیم گیری‌ها گرفته است.

مغولستان یکی از کشورهای پیشرو در زمینه شفافیت بخش معادن است. پس از اجرای موفقیت آمیز استانداردهای EITI در خصوص شفافیت داده‌ها، طی یک گام رو به جلو اقدام به تسهیل دسترسی عموم مردم به منظور افزایش مشارکت در تصمیم‌گیری کرده است.

تولید و ارائه اطلاعات پایه زمین‌شناسی (به دلیل دارا بودن ویژگی‌های یک کالای عمومی) بر عهده دولت‌ها است. هرچه این فرآیند تسهیل و داده‌ها و اطلاعات بیشتری در اختیار فعالان معدنی قرار بگیرد، این بخش از اقتصاد وضعیت بهتری خواهد داشت. پاپوا گینه نو، بوتسوانا و کانادا کشورهایی موفق در این زمینه هستند.

به جز EITI، برخی از کشورهای تاثیرگذار در صنایع استخراجی، ایالات متحده، اتحادیه اروپا و کانادا،  اقدام به تصویب قوانینی به جهت شفافیت این بخش از اقتصاد در جهان نموده‌اند. این قوانین شرکت‌هایی که در این کشورها ریشه دارند را ملزم به افشای اطلاعاتی پرداختی خود به دولت‌های صاحب منبع کرده‌اند. استرالیا نیز اقداماتی را در این زمینه آغاز کرده است که فعلا به نتیجه نرسیده است.

پیشنهادات موجود در گزارش‌های EITI معمولا کشور را به سمت اینکه چگونه صنایع استخراجی را بهتر اداره کند راهنمایی می‌نماید. آن‌ها می‌توانند سهم مهمی در سیاست‌گذاری اصلاح و تغییر داشته باشند. به هر میزانی که به این پیشنهادات عمل شود، در میزان تاثیر اجرای EITI در حکمروایی صنایع استخراجی به طور قابل ملاحظه‌ای تاثیر می‌گذارد. در بسیاری از کشورها گزارش‌های EITI به وسیله‌ای جهت تشخیص برای برجسته‌سازی ایرادات در نظام‌های دولتی تبدیل شده است.

مشکل توسعه نیافتن مناطق اطراف معادن در کشور ما نبود قانون جهت اخذ مبالغی از معادن به جهت این هدف نیست، بلکه بحث تمرکز این وجوه در خزانه و به تبع آن عدم شفافیت در صرف این مبالغ است.

به نظر می‌رسد اولین قدم برای سامان بخشی به اوضاع آشفته اطلاعات بهره برداری در معادن، افزایش نظارت بر حمل ‎و نقل مواد معدنی است. به همین منظور ابتدا باید تمام کامیون‌داران را به داشتن بارنامه‌های رسمی ترغیب کرد. این کار تنها از طریق افزایش جریمه نداشتن بارنامه امکان پذیر است.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع نقد و بررسی Assessment Subject
جغرافیا ایران Iran Geography
نوع مطلب متن Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده عیار آنلاین Ayar Online Publisher

ایجاد شفافیت در مسائل زیست‌محیطی معادن می‌تواند راه‌حلی پایدار برای مشکلاتی مانند ضعف نظارت بر عملکرد زیست‌محیطی معادن، وجود ضعف در قوانین، عدم شفافیت در استعلامات میان سازمان محیط زیست و تعاملات با معادن باشد.

جمهوری دموکراتیک کنگو، که حدود نیمی از کبالت جهان را تولید می کند و درآمد حاصل از صنایع استخراجی آن حدود 2.1 بیلیون دلار است، یکی از فعال ترین کشورها در EITI محسوب می شود. مشارکت شش وزیر در مذاکرات گروه ذی نفعان، جایگاه حاکمیتی گروه و حکم EITI را برای مواجهه با چالش های بزرگ موجود در بهبود حکمروایی منابع طبیعی بهبود می بخشد. مشارکت قوی بازیگران مختلف، شامل شرکت ها، نمایندگان جوامع مدنی (بیش از 800 سازمان مردم نهاد و 200 شرکت فعال در زمینه نفت، گاز و مواد معدنی)، می تواند منجر به ارتقای مباحث پیرامون مدیریت بخش های نفت، گاز و معدنکاری در این کشور شود.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع ارائه تجارب، گزارش Experiences, Report Subject
جغرافیا آفریقا Africa Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

فراتر از حداقل الزامات EITI

  1. پیشرو در افشای مالکان حقیقی: یکی از اولین کشورهای اجرای کننده EITI برای افشای هویت مالکان حقیقی شرکت های معدنی، از قبیل افرادی که شائبه سیاسی بودن دارند، کنگو بوده است. با این کار و آشکار ساختن خطرات ناشی از تعارض منافع در این گونه مالکیت ها، امکان سوء استفاده شرکت ها از پناهگاه های مالیاتی را کاهش می یابد. این موضوع همچنین موجب ایجاد مسئولیت پذیری بیشتر در فرآیند صدور مجوزها می شود.
  2. شفافیت قراردادها: دولت قانونی را به تصویب رسانده است که «هر گونه واگذاری، فروش یا اجاره منابع طبیعی دولتی طی 60 روز از اجرای آن عمومی شود». گزارش های EITI اکنون بر اجرای این قانون نظارت می کنند. این موضوع منجر به انتشار بیش از 130 قرارداد میان دولت کنگو و شرکت های فعال در صنایع نفت، گاز و مواد معدنی شده است.
  3. افشای مبالغ پرداخت شده جهت امور اجتماعی: شرکت های معدنی ملزم به پرداخت مبالغ قابل توجهی به جوامع محلی جهت امور اجتماعی هستند. برخی از آنها اجباری و مابقی به صورت داوطلبانه پرداخت می شود. گزارش های EITI حاوی اطلاعاتی از این دو نوع پرداخت، با در نظر گرفتن تفاوت های آنها، است.
  4. افزایش گستره گزارش های EITI به معدنکاری شدادی و کوچک مقیاس[1] (ASM) و جنگلداری: دولت کنگو در سپتامبر 2015 دو مطالعه در خصوص بخش های ASM و جنگلداری را منتشر کرد. این دو گزارش برای اولین بار ذی نفعان درگیر و انواع مختلف جریان درآمدی که توسط بازیگران غیر رسمی و نیمه رسمی به مسئولین محلی و مرکزی پرداخت می شود را استخراج کرده است.

بهبود مدیریت عمومی مالی و ایفای نقش EITI در سیستم های دولتی

بنابر درخواست پارلمان، دولت کنگو گزارش های مربوط به سال های 2013 و 2014 را در سال 2015 منتشر کرد. با این کار فرآیند گزارش دهی به روز و از این که گزارش دهی EITI کمکی است به هماهنگی و اجرای روش های حسابرسی در تمام موسسات دولتی، برای بهبود مدیریت عمومی مالی، اطمینان حاصل شد. به عنوان بخشی از گزارش دهی EITI، اداره عمومی حسابرسی مرتبا به بررسی حساب های موسسات دولتی، که ملزم به انتشار در گزارش هستند، می پردازد.

وزارت امور مالی هر سه ماه گزارش هایی از درآمدهای دولت، حاصل از صنایع استخراجی، را منتشر می کند. این گزارش ها با داده های شرکت ها ترکیب شده و به تفکیک هر شرکت در وب سایت EITI کنگو درج می شود.

در این راستا پروژه آزمایشی نقشه برداری و ارزیابی عملکرد صنایع استخراجی [2] با هدف تقویت و یکپارچه سازی سیستم های نگهداری سوابق دولتی در صنایع استخراجی، و نیز تبدیل آنها به مدل های قابل فهم، قابل اعتنا و شفاف در حال اجرا است. با اجرای این پروژه در بلند مدت بار گزارش جامع سالانه کاهش خواهد یافت.



[1] artisanal and small scale mining (ASM)

[2] Mapping and Assessing the Performance of Extractive Industries (MAP-X)

ایجاد شفافیت در صنایع استخراجی (نفت، گاز و مواد معدنی) رفته رفته به یکی از دغدغه های جهانی تبدیل شده است. پس از EITI که به تدوین استانداردهای بین المللی جهت مدیریت شفاف و مسئولانه منابع طبیعی پرداخت، نمایندگان مجلس نمایندگان ایالات محتده نیز در سال 2006 طی بیانیه ای از دولت خود خواستند در این جهت تلاش کند.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع قانون، سند Law, Document Subject
جغرافیا ایالات متحده آمریکا United States Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

معادن از جمله مزیت های اقتصادی کشور هستند که، به دلیل وابستگی ساختاری دولت به صادرات نفت خام، کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. یکی از خصوصیات ذاتی این بخش حیاتی بودن ارتباط با سایر اجزای حکومتی است مانند سازمان های زیست محیطی، قوه قضاییه و... بر این اساس فرآیند اتخاذ تصمیم و سیاست های بخشی در آن بسیار حساس است. اصلی ترین نهاد این فرآیند شورای عالی معادن و مهم ترین راهکار برای ارتقا و بهینه نمودن تصمیمات، ایجاد شفافیت در خصوص جلسات آن است.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع نقد و بررسی Assesment Subject
جغرافیا ایران Iran Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

اطلاعات زمین شناسی از جمله نیازهای یک فعالیت معدنی است. از آنجا که وظیفه اصلی جمع آوری و تولید این اطلاعات بر عهده دولت هاست، چگونگی افشای آن، به صورتی که در زمان مناسب و با فرمتی کارا در اختیار فعالان معدنی قرار گیرد، اهمیت فراوانی دارد. عدم تمرکز در تولید اطلاعات و ضعف در انتشار آنها دو چالش اصلی این حوزه در کشور ما است.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع نقد و بررسی Assesment Subject
جغرافیا ایران Iran Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

۲۱ مطلب با موضوع «حوزه های شفافیت - Scope :: موضوعات خاص - Focused Topics :: منابع طبیعی - Natural Resources» ثبت شده است

سیرالئون کشوری کوچک در غرب قاره آفریقا است که اقتصادش وابستگی فراوانی به منابع معدنی دارد. گواه آن سهم 79 درصدی صادرات این منابع در درآمدهای ارزی این کشور است. دولت سیرالئون برای حداکثر شدن منافع ملی و بالاتر رفتن درآمدهای خود از این بخش، اقدام به شفاف‌سازی از طریق اجرای EITI نموده است. یکی از نتایج این اقدام، ایجاد یک سامانه حدنگاری جامع بوده است.

پرو از جمله کشورهای غنی از منابع دسته‌بندی می‌شود. آن‌ها در تولید مس رتبه سوم، در طلا رتبه پنجم، در مولیبدن رتبه چهارم، در نقره رتبه اول و در قلع رتبه سوم جهانی را دارا هستند. صرف این درآمدها در توسعه کشور همواره از مهمترین دغدغه‌های مردم در این نوع کشورها است. در این بین پرو با شفاف‌سازی اطلاعات چگونگی صرف این درآمدها تصمیم به افزایش مشارکت مردم در تصمیم گیری‌ها گرفته است.

مغولستان یکی از کشورهای پیشرو در زمینه شفافیت بخش معادن است. پس از اجرای موفقیت آمیز استانداردهای EITI در خصوص شفافیت داده‌ها، طی یک گام رو به جلو اقدام به تسهیل دسترسی عموم مردم به منظور افزایش مشارکت در تصمیم‌گیری کرده است.

تولید و ارائه اطلاعات پایه زمین‌شناسی (به دلیل دارا بودن ویژگی‌های یک کالای عمومی) بر عهده دولت‌ها است. هرچه این فرآیند تسهیل و داده‌ها و اطلاعات بیشتری در اختیار فعالان معدنی قرار بگیرد، این بخش از اقتصاد وضعیت بهتری خواهد داشت. پاپوا گینه نو، بوتسوانا و کانادا کشورهایی موفق در این زمینه هستند.

به جز EITI، برخی از کشورهای تاثیرگذار در صنایع استخراجی، ایالات متحده، اتحادیه اروپا و کانادا،  اقدام به تصویب قوانینی به جهت شفافیت این بخش از اقتصاد در جهان نموده‌اند. این قوانین شرکت‌هایی که در این کشورها ریشه دارند را ملزم به افشای اطلاعاتی پرداختی خود به دولت‌های صاحب منبع کرده‌اند. استرالیا نیز اقداماتی را در این زمینه آغاز کرده است که فعلا به نتیجه نرسیده است.

پیشنهادات موجود در گزارش‌های EITI معمولا کشور را به سمت اینکه چگونه صنایع استخراجی را بهتر اداره کند راهنمایی می‌نماید. آن‌ها می‌توانند سهم مهمی در سیاست‌گذاری اصلاح و تغییر داشته باشند. به هر میزانی که به این پیشنهادات عمل شود، در میزان تاثیر اجرای EITI در حکمروایی صنایع استخراجی به طور قابل ملاحظه‌ای تاثیر می‌گذارد. در بسیاری از کشورها گزارش‌های EITI به وسیله‌ای جهت تشخیص برای برجسته‌سازی ایرادات در نظام‌های دولتی تبدیل شده است.

مشکل توسعه نیافتن مناطق اطراف معادن در کشور ما نبود قانون جهت اخذ مبالغی از معادن به جهت این هدف نیست، بلکه بحث تمرکز این وجوه در خزانه و به تبع آن عدم شفافیت در صرف این مبالغ است.

به نظر می‌رسد اولین قدم برای سامان بخشی به اوضاع آشفته اطلاعات بهره برداری در معادن، افزایش نظارت بر حمل ‎و نقل مواد معدنی است. به همین منظور ابتدا باید تمام کامیون‌داران را به داشتن بارنامه‌های رسمی ترغیب کرد. این کار تنها از طریق افزایش جریمه نداشتن بارنامه امکان پذیر است.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع نقد و بررسی Assessment Subject
جغرافیا ایران Iran Geography
نوع مطلب متن Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده عیار آنلاین Ayar Online Publisher

ایجاد شفافیت در مسائل زیست‌محیطی معادن می‌تواند راه‌حلی پایدار برای مشکلاتی مانند ضعف نظارت بر عملکرد زیست‌محیطی معادن، وجود ضعف در قوانین، عدم شفافیت در استعلامات میان سازمان محیط زیست و تعاملات با معادن باشد.

جمهوری دموکراتیک کنگو، که حدود نیمی از کبالت جهان را تولید می کند و درآمد حاصل از صنایع استخراجی آن حدود 2.1 بیلیون دلار است، یکی از فعال ترین کشورها در EITI محسوب می شود. مشارکت شش وزیر در مذاکرات گروه ذی نفعان، جایگاه حاکمیتی گروه و حکم EITI را برای مواجهه با چالش های بزرگ موجود در بهبود حکمروایی منابع طبیعی بهبود می بخشد. مشارکت قوی بازیگران مختلف، شامل شرکت ها، نمایندگان جوامع مدنی (بیش از 800 سازمان مردم نهاد و 200 شرکت فعال در زمینه نفت، گاز و مواد معدنی)، می تواند منجر به ارتقای مباحث پیرامون مدیریت بخش های نفت، گاز و معدنکاری در این کشور شود.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع ارائه تجارب، گزارش Experiences, Report Subject
جغرافیا آفریقا Africa Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

فراتر از حداقل الزامات EITI

  1. پیشرو در افشای مالکان حقیقی: یکی از اولین کشورهای اجرای کننده EITI برای افشای هویت مالکان حقیقی شرکت های معدنی، از قبیل افرادی که شائبه سیاسی بودن دارند، کنگو بوده است. با این کار و آشکار ساختن خطرات ناشی از تعارض منافع در این گونه مالکیت ها، امکان سوء استفاده شرکت ها از پناهگاه های مالیاتی را کاهش می یابد. این موضوع همچنین موجب ایجاد مسئولیت پذیری بیشتر در فرآیند صدور مجوزها می شود.
  2. شفافیت قراردادها: دولت قانونی را به تصویب رسانده است که «هر گونه واگذاری، فروش یا اجاره منابع طبیعی دولتی طی 60 روز از اجرای آن عمومی شود». گزارش های EITI اکنون بر اجرای این قانون نظارت می کنند. این موضوع منجر به انتشار بیش از 130 قرارداد میان دولت کنگو و شرکت های فعال در صنایع نفت، گاز و مواد معدنی شده است.
  3. افشای مبالغ پرداخت شده جهت امور اجتماعی: شرکت های معدنی ملزم به پرداخت مبالغ قابل توجهی به جوامع محلی جهت امور اجتماعی هستند. برخی از آنها اجباری و مابقی به صورت داوطلبانه پرداخت می شود. گزارش های EITI حاوی اطلاعاتی از این دو نوع پرداخت، با در نظر گرفتن تفاوت های آنها، است.
  4. افزایش گستره گزارش های EITI به معدنکاری شدادی و کوچک مقیاس[1] (ASM) و جنگلداری: دولت کنگو در سپتامبر 2015 دو مطالعه در خصوص بخش های ASM و جنگلداری را منتشر کرد. این دو گزارش برای اولین بار ذی نفعان درگیر و انواع مختلف جریان درآمدی که توسط بازیگران غیر رسمی و نیمه رسمی به مسئولین محلی و مرکزی پرداخت می شود را استخراج کرده است.

بهبود مدیریت عمومی مالی و ایفای نقش EITI در سیستم های دولتی

بنابر درخواست پارلمان، دولت کنگو گزارش های مربوط به سال های 2013 و 2014 را در سال 2015 منتشر کرد. با این کار فرآیند گزارش دهی به روز و از این که گزارش دهی EITI کمکی است به هماهنگی و اجرای روش های حسابرسی در تمام موسسات دولتی، برای بهبود مدیریت عمومی مالی، اطمینان حاصل شد. به عنوان بخشی از گزارش دهی EITI، اداره عمومی حسابرسی مرتبا به بررسی حساب های موسسات دولتی، که ملزم به انتشار در گزارش هستند، می پردازد.

وزارت امور مالی هر سه ماه گزارش هایی از درآمدهای دولت، حاصل از صنایع استخراجی، را منتشر می کند. این گزارش ها با داده های شرکت ها ترکیب شده و به تفکیک هر شرکت در وب سایت EITI کنگو درج می شود.

در این راستا پروژه آزمایشی نقشه برداری و ارزیابی عملکرد صنایع استخراجی [2] با هدف تقویت و یکپارچه سازی سیستم های نگهداری سوابق دولتی در صنایع استخراجی، و نیز تبدیل آنها به مدل های قابل فهم، قابل اعتنا و شفاف در حال اجرا است. با اجرای این پروژه در بلند مدت بار گزارش جامع سالانه کاهش خواهد یافت.



[1] artisanal and small scale mining (ASM)

[2] Mapping and Assessing the Performance of Extractive Industries (MAP-X)

ایجاد شفافیت در صنایع استخراجی (نفت، گاز و مواد معدنی) رفته رفته به یکی از دغدغه های جهانی تبدیل شده است. پس از EITI که به تدوین استانداردهای بین المللی جهت مدیریت شفاف و مسئولانه منابع طبیعی پرداخت، نمایندگان مجلس نمایندگان ایالات محتده نیز در سال 2006 طی بیانیه ای از دولت خود خواستند در این جهت تلاش کند.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع قانون، سند Law, Document Subject
جغرافیا ایالات متحده آمریکا United States Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

معادن از جمله مزیت های اقتصادی کشور هستند که، به دلیل وابستگی ساختاری دولت به صادرات نفت خام، کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. یکی از خصوصیات ذاتی این بخش حیاتی بودن ارتباط با سایر اجزای حکومتی است مانند سازمان های زیست محیطی، قوه قضاییه و... بر این اساس فرآیند اتخاذ تصمیم و سیاست های بخشی در آن بسیار حساس است. اصلی ترین نهاد این فرآیند شورای عالی معادن و مهم ترین راهکار برای ارتقا و بهینه نمودن تصمیمات، ایجاد شفافیت در خصوص جلسات آن است.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع نقد و بررسی Assesment Subject
جغرافیا ایران Iran Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

اطلاعات زمین شناسی از جمله نیازهای یک فعالیت معدنی است. از آنجا که وظیفه اصلی جمع آوری و تولید این اطلاعات بر عهده دولت هاست، چگونگی افشای آن، به صورتی که در زمان مناسب و با فرمتی کارا در اختیار فعالان معدنی قرار گیرد، اهمیت فراوانی دارد. عدم تمرکز در تولید اطلاعات و ضعف در انتشار آنها دو چالش اصلی این حوزه در کشور ما است.

حوزه شفافیت منابع طبیعی Natural Resources Scope
موضوع نقد و بررسی Assesment Subject
جغرافیا ایران Iran Geography
نوع مطلب متنی Text Type
زبان فارسی Farsi Language
منتشر کننده شفافیت برای ایران Trasparency4Iran Publisher

class گام اول: آشنایی با شفافیت
بشتابید! مرجع یکتای آموزش شفافیت، برای افرادی که واقعاً می‌خواهند شفافیت را بشناسند!
چالش
شفافیت انتخابات
شفافیت درآمدها و دارایی‌ها / انتشار فیش‌های حقوقی
نگارخانه
حامیان